“Ik besefte gewoon niet hoe groot je impact kan zijn.”
Voor de meeste dertigers is het totaal nog geen gespreksonderwerp, maar jeugdarts en kunstenaar Rosanne van der Lugt (39) liep een paar jaar geleden al rond met de prangende vraag hoe ze haar nalatenschap het beste kon regelen. Ze wilde dat haar spaargeld uiteindelijk goed terecht zou komen, dus ze ging op onderzoek uit: “Uiteindelijk gaan we allemaal dood. En ik zou graag willen dat ik de wereld dan een stukje mooier achterlaat. M’n partner en ik waren er allebei wel mee bezig. Misschien is het omdat we geen kinderen hebben, dat je daar dan toch eerder over na gaat denken.”
Rosannes zoektocht begon met het aanvragen van een goede-doelen-gids: “Hier stonden honderden goede doelen in. Ik dacht dat het de keuze makkelijker zou maken, maar het tegendeel was waar. Het duizelde me. Waar baseer je je keuze op? Waar je affiniteit mee hebt? Dat leek me eigenlijk helemaal niet zo relevant. Ik liep rond met vragen, maar kon de antwoorden niet vinden. Wat maakt nou de meeste impact, wat is het meest effectief? Bij de meeste goede doelen wordt dat gewoon niet onderzocht.”
In deze periode stuurt Rosannes schoonvader haar een artikel uit Trouw door over effectief doneren en bij Rosanne klikte er gelijk iets. Dit is waar ze naar op zoek was. Ze besloot zich helemaal onder te dompelen in de wereld van het ‘effectief altruïsme’: “Ik zag het TED filmpje van Peter Singer en las boeken als ‘Beter Worden in Goed Doen’ van Stijn Bruers, ‘The Life You Can Save’ van Peter Singer en ‘Doing Good Better’ van William MacAskill. En ik volgde in de zomer van 2022 de High Impact Fellowship van Effectief Altruïsme Nederland. Hoe meer ik leerde, hoe enthousiaster ik werd.”
En ze besloot ook haar partner te betrekken in haar ontdekkingstocht: “Over alles wat ik ontdekte praatte ik met hem en hij is er eigenlijk vrij snel in meegegaan. En we kwamen tot het besef: als je zoveel impact kunt maken met je geld, waarom zou je daar dan nog veertig jaar mee wachten? Bovendien: als je problemen nu al oplost, voorkom je dat ze nog veel groter worden in de toekomst. En het is toch mooi om tijdens je leven al zoveel verschil te kunnen maken?”
Zo ging Rosanne van vrijwel niets doneren – “ja, hier en daar hebben we weleens projecten van vrienden of bekenden gesteund, maar ik heb nooit structureel aan grote goede doelen gegeven.” – naar tien procent van haar inkomen. Dit doneert ze aan de fondsen van Doneer Effectief. “Het lijkt wel een grote stap, maar ik besefte eerder gewoon niet hoe groot je impact kan zijn. De eerste keer was het nog zonder plan, ik wilde zien hoe het zou voelen om een keer dit bedrag weg te geven en of ik er spijt van zou krijgen.”
En, kreeg ze er spijt van? “Ik heb geen moment spijt gehad, het gaf zoveel voldoening en zin aan mijn leven.” Rosanne kan zich het moment dat ze voor het eerst haar 10 procent overmaakte nog goed herinneren. Het was rond kerst, ’s ochtends vroeg. Ik had gedacht dat het me niet zoveel zou doen. Maar ik maakte het over en toen was ik er eigenlijk wel door geraakt. Wauw, wat bijzonder dat ik dit mag en kan doen. En dat ik hiermee veertig gezonde levensjaren bewerkstellig en dat ik daarmee een leven red. Met een druk op de knop!”
Inmiddels is het doneren een jaarlijks moment voor Rosanne en haar partner, en hebben ze Doneer Effectief ook opgenomen in hun testament.
Maar daar stopte het niet. Het vuurtje was aangewakkerd en Rosanne besloot naast geld geven ook op een andere manier impact te willen maken. Zonder enige ervaring besloot ze een podcast te maken – “gewoon met m’n telefoon” – over het boek ‘Doing good better’ van de filosoof William Macaskill, die ze vervolgens op Spotify publiceerde. Hoe kwam ze op het idee? “Het leek me leuk om een boek toegankelijk te maken voor mensen die misschien niet snel een boek zouden lezen. Zeker in het Nederlands was er nog niet zoveel te vinden over dit onderwerp, dus ik dacht dat ik daarmee wel iets kon toevoegen. Het werd een afleveringenreeks in een vraag- en antwoordvorm, waarin ik het hele boek besprak.”
Rosanne stuurde de podcast door naar Andrea (de oprichter van Doneer Effectief) en die was heel enthousiast. Uiteindelijk is daar de samenwerking met Bram (de directeur van Doneer Effectief) uit voortgekomen. Rosanne heeft de podcast ‘Levens redden’ gemaakt, met Bram als vaste gast. Daarin bespraken ze het boek ‘The Life You Can Save’ van Peter Singer.
Ook in de privé-sfeer zoekt Rosanne naar mogelijkheden om de Effectief-doneren-boodschap te verspreiden. Dat is soms nog wel een uitdaging. “Voor mijn 39e verjaardagsfeestje maakte ik een filmpje waarin ik de gasten vroeg om me geen cadeaus te geven, maar in plaats daarvan een donatie aan een effectief goed doel. Ik kreeg niet alleen positieve reacties, maar gelukkig staan veel mensen in onze omgeving er wel voor open.” Rosanne benadrukt dat het belangrijk is om goed te luisteren, en niet alleen maar te zenden. ‘Want dan stuit je alleen maar op weerstand en bereik je niets. En het is toch een gevoelig onderwerp.”
Terugkijkend op de afgelopen jaren is Rosanne positief gestemd: “Het is zo bijzonder om te beseffen hoe bevoorrecht we zijn. Het is ook hoopvol: we hebben het goed en we kunnen iets doen. Mensen hebben door het nieuws vaak het idee dat het slecht gaat met de wereld. En natuurlijk is er genoeg aan de hand. Maar we hebben zulke immense vooruitgang geboekt in de afgelopen jaren. En dat wil er bij veel mensen – juist in rijke westerse landen – niet in! Heel gek eigenlijk.* De afgelopen jaren hebben daarnaast veel zingeving toegevoegd aan mijn eigen leven. Ik ben er denk ik een gelukkiger persoon van geworden. En ik hoop dat ik anderen hiermee kan inspireren en dat ze aan mij zien dat je veel impact kunt maken en ondertussen ook nog een leuk leven kunt hebben.”
*Tip van Rosanne: “Als je je eigen wereldbeeld wilt testen, dan moet je eens naar de website ‘gapminder.org‘ gaan. Die site is opgezet omdat is gebleken dat mensen structureel op de meest uiteenlopende thema’s een veel te pessimistisch beeld hebben van de stand van zaken. Heel fascinerend!”
Effectief de wereld verbeteren?
