Opportunity Green

Terwijl de CO₂-uitstoot van de luchtvaart volop in de schijnwerpers staat, blijft een minstens zo grote bedreiging vaak onzichtbaar: de niet-CO₂-effecten. Opportunity Green brengt hier verandering in door deze niet-CO₂-effecten in het EU-emissiehandselssysteem te krijgen,  dat is het handelsysteem dat een prijs zet op CO₂-uitstoot om bedrijven te stimuleren hun uitstoot te verminderen. Ze hebben deze maand hun voorstel toegelicht bij de EU Affairs Committee.

Een belangrijk niet-CO₂-effect zijn vliegtuigstrepen (contrails). Deze kunnen de aarde evenveel of zelfs meer opwarmen dan de CO₂-uitstoot zelf. Wetenschappelijke schattingen geven aan dat de totale klimaatimpact van de luchtvaart twee tot drie keer groter is als je de niet-CO₂-effecten meerekent. Van de totale impact komt ongeveer de helft door vliegtuigstrepen en een derde door CO₂. Desondanks blijven deze effecten grotendeels ongereguleerd. Dit jaar wordt het EU-emissiehandelsysteem herzien. 2026 is dus een uitgelezen kans om de volledige klimaatimpact van de luchtvaart aan te pakken.

De luchtvaart heeft tot nu toe 4% bijgedragen aan de mondiale opwarming en dit percentage blijft stijgen. Naar verwachting zal de luchtvaart tegen 2050 verantwoordelijk zijn voor wel 22% van de jaarlijkse wereldwijde CO2-uitstoot. Toch ontbreken er nog effectieve maatregelen om deze uitstoot te verlagen.

Opportunity Green (OG) werkt aan eerlijke, effectieve oplossingen die uitstoot terugdringen. Uit hun onderzoek blijkt: een goede prijs op uitstoot werkt, als je die eerlijk verdeelt. Laat de grootste vervuilers meer betalen – zoals first- en businessclass en veelvliegers – en gebruik de opbrengsten om kwetsbare landen te steunen, bijvoorbeeld landen die afhankelijk zijn van toerisme.

OG pleit ook voor stevige regels. Volgens internationale adviezen, zoals van het Internationaal Gerechtshof, zijn landen verplicht om uitstoot te verminderen – ook in de luchtvaart. OG adviseert: 1) voer een uitstootprijs in voor internationale vluchten, 2) pak ook andere vervuilende effecten aan, zoals condenssporen en stikstofoxiden, 3) stel duidelijke doelen en meetpunten vast en 4) zorg voor toezicht dat verder gaat dan vrijwillige compensatie.

Daarnaast onderzoekt OG hoe bestaande EU‑regels kunnen helpen. OG ontkracht bijvooreeld mythes over de EU Slotverordening. Een slot is een officiële toestemming voor een vliegtuig om op een luchthaven op een bepaald tijdstip te starten of te landen. Het juridisch advies van OG bevestigt: als klimaatwetgeving dat vereist, mogen slotcoördinatoren het aantal starts en landingen verlagen; “historische slots” zijn geen eigendom van luchtvaartmaatschappijen. Dit biedt de mogelijkheid om EU‑luchtvaartrecht te laten aansluiten op de Green Deal en internationale klimaatrechtelijke verplichtingen.

Dankzij OG haar onderzoek, juridische analyses en beleidsaanbevelingen kan het landen en de EU helpen om uitstoot van de luchtvaart eerlijker te verdelen en effectiever te verminderen.

Terwijl CO2-uitstoot van schepen veel aandacht krijgt, blijft stikstofvervuiling grotendeels onder de radar. Toch speelt de scheepvaartindustrie een significante rol in het verstoren van de mondiale stikstofcyclus, met verstrekkende gevolgen voor onze gezondheid, het milieu en het klimaat.

Opportunity Green brengt dit onderbelichte probleem onder de aandacht en pleit voor concrete actie. Hun analyse laat zien dat stikstofoxiden (NOx) uit scheepvaart bijdragen aan luchtvervuiling die wereldwijd jaarlijks tienduizenden tot honderdduizenden vroegtijdige sterfgevallen veroorzaakt. In het Verenigd Koninkrijk alleen al is binnenlandse scheepvaart verantwoordelijk voor 11% van de NOx-uitstoot, terwijl internationale scheepvaart in Britse wateren bijna drie keer zoveel uitstoot.

Het probleem wordt urgenter nu de scheepvaart overstapt op alternatieve brandstoffen. Ammoniak (NH3) wordt gezien als klimaatvriendelijk alternatief, maar Opportunity Green waarschuwt dat ongecontroleerde invoering desastreus kan zijn: zonder strenge emissiecontroles zou een volledige overstap op ammoniak kunnen leiden tot 600.000 extra sterfgevallen per jaar. Bovendien kan ammoniak leiden tot zuurstoftekorten voor zeeleven, en verhoogde uitstoot van lachgas (N2O), een broeikasgas 273 keer krachtiger dan CO2.

Opportunity Green roept de International Martime Organization en nationale overheden op tot drie concrete stappen: uitbreiding van emissiecontrolezones, strikte monitoring van N2O-uitstoot bij ammoniakschepen, en transparante rapportage van lekken en emissies over de gehele brandstofketen. Het werk van OG is cruciaal omdat het aantoont dat klimaatoplossingen niet tot nieuwe milieu- en gezondheidsproblemen kunnen leiden. Door wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar beleidsaanbevelingen, helpt Opportunity Green de scheepvaartindustrie op een duurzaam pad te krijgen.