Ga naar de inhoud

Trumps Beleid: De Dodelijke Gevolgen en Wat Wij Kunnen Doen

Stijn Bruers | 08-05-2025

President Trump’s impact: miljoenenlevens op het spel

100 per uur. Zoveel doden veroorzaakt Donald Trump, volgens Impact Counter, nadat hij de overheidsfinanciering voor het Amerikaanse hulpagentschap USAID drastisch terugschroefde. Ook het President’s Emergency Plan for AIDS Relief (PEPFAR), opgericht door zijn partijgenoot en voorganger George Bush, kreeg zware klappen. Dat programma redde jaarlijks meer dan een miljoen levens. Trumps aanval op USAID is misschien wel zijn dodelijkste beleidsbeslissing tot nu toe.

Willen we armoede, ziekte en onrecht de wereld uithelpen, dan gaan we een tandje moeten bijsteken. Maar hoe? Als we nu eens 100 keer meer geld zouden doneren aan hulp-, ontwikkelings- en klimaatorganisaties? Nee, dat is waarschijnlijk te hoog gegrepen. Er is een andere weg…

Waarom Trump en Musk het mis hadden over de impact van hulp

Waarom ging Elon Musk in opdracht van Trump met zijn Department of Government Efficiency snoeien in USAID? Wel, Musk dacht dat USAID niet goed werkt, dat die hulpprogramma’s niet kosteneffectief waren. Dat is allesbehalve waar. Je kan wel zeggen dat veel hulpprogramma’s relatief duur zijn en weinig positieve impact realiseren. Maar Musk trok daaruit de foute conclusie dat ze helemaal niet kosteneffectief zijn. Veruit de meeste hulpprogramma’s doen wel goeds. En een kleine minderheid van de programma’s (zoals enkele programma’s van PEPFAR) realiseren buitensporig veel goeds aan een spotprijs.

Waarom sommige goede doelen uitzonderlijk veel bereiken

Toegegeven, niet alles is meetbaar, maar wanneer economen de impact gingen meten van hulpprogramma’s, uitgedrukt in bijvoorbeeld geredde levens, kwaliteitsaangepaste levensjaren, leeraangepaste schooljaren of vermeden CO2-emissies, kwamen ze tot de vaststelling dat een kleine minderheid van projecten pakweg 100 keer meer goeds realiseren per euro dan de grote meerderheid.

Dat kunnen we ook vertalen naar goede doelen: de organisaties die focussen op de meest kosteneffectieve maatregelen hebben heel ruw gezegd een 100 keer grotere positieve impact dan de meeste andere hulporganisaties. Dat USAID veel doeltreffender kan worden door zich meer toe te leggen op de doeltreffendste programma’s, mocht geen reden zijn voor Musk om USAID op te doeken.

De drie kenmerken van écht effectieve hulp

De effectiefste hulporganisaties hebben drie kenmerken gemeen, de drie O’s: ze focussen op omvangrijke maar gemakkelijk en goedkoop oplosbare problemen die sterk onderbelicht zijn. Een tropische infectieziekte zoals malaria is omvangrijk (600.000 doden per jaar), oplosbaar (2 euro voor een antimuggen-bednet dat kinderen ’s nachts beschermt), en onderbelicht (weinig hulporganisaties focussen op malariabestrijding). Dus een hulporganisatie die bednetten verdeelt in de gebieden die het zwaarst door malaria getroffen worden, zullen veel levens redden per donatie.

trump impact

Foto bij anti-Trump protest in Brussel – Floris Van Cauwelaert

Hoe wij zelf 100 keer meer impact kunnen maken

Dus wat kunnen we doen? Wat dacht je van wat geld te doneren aan goede doelen die 100 keer kosteneffectiever zijn dan de meeste andere goede doelen? Maar waar vinden we dan die organisaties? Misschien wel bij Doneer Effectief – een Nederlandse organisatie die advies geeft aan donateurs wat mogelijks de effectiefste goede doelen zijn.

Zij gaan, in samenwerking met een internationaal netwerk van economen, voor burgers op zoek naar de kosteneffectiefste maatregelen om armoede te bestrijden, de volksgezondheid te bevorderen, het klimaat te beschermen, de voedselproductie te verduurzamen en het dierenleed te verminderen. Via Doneer Effectief kun je geld doneren aan de organisaties die op dit moment het meeste bewijs hebben dat ze extra geld het meeste kunnen omzetten in positieve resultaten.

Doneer Effectief werkt als een beleggingsfonds

Vergelijk het met een beleggingsfonds: in plaats van zelf op zoek te gaan naar de meest renderende bedrijven om in te investeren, in plaats van zelf de beurs op te volgen en aandelen te verhandelen, doen de fondsbeheerders al dat werk. Zo heeft Doneer Effectief fondsen voor armoedebestrijding, gezondheid, klimaat en dierenwelzijn.

Kun je nog blijven geven aan bekende goede doelen?

Opgelet, nu mag je niet zoals Elon Musk de foute conclusie trekken dat je vertrouwde hulporganisaties, waar je reeds geld aan doneerde, niet goed bezig zouden zijn en beter opgedoekt zouden worden. Als je een sterk vertrouwen hebt in die organisaties, of je hebt er een bijzondere, persoonlijke band mee, dan mag je zeker nog blijven doneren aan die organisaties. Die organisaties doen immers nog wel veel goeds met je geld. Maar als effectiviteit of impact ook een beetje belangrijk is voor jou, dan kun je je donatieportfolio diversifiëren – om het in beleggerstermen uit te drukken. Je kunt je donaties spreiden over meerdere organisaties, sommige omdat je er een sterke vertrouwensband mee hebt opgebouwd, en sommige omdat ze het meest impactvol bevonden worden door Doneer Effectief.

Conclusie: Zo kunnen we samen Trump’s negatieve impact counteren

Hoeveel geld we aan de verschillende organisaties geven, is voor iedereen individueel om te bepalen. Maar stel dat we de helft van onze voorziene donaties geven aan nieuwe goede doelen die 200 keer meer impact hebben, dan vergroten we onze totale impact met een factor 100. Zonder dat we meer doneren.

100 per uur, zo snel is het snelste landdier, het jachtluipaard. Dat is 100 keer sneller dan veruit de meeste landdieren: mieren halen nog geen 1 kilometer per uur. Bij goede doelen geldt hetzelfde: een kleine minderheid gaat veel meer vooruit dan de grote meerderheid. Als we Trumps dodelijke beleid willen counteren, gaan we een versnelling hoger moeten schakelen. We gaan 100 keer sneller levens moeten redden. En dat kan misschien, met de goede doelen van Doneer Effectief.