Vliegschaamte: effectief CO₂ compenseren, kan dat?

Bram Schaper | 26-02-2024

Het is zondagmiddag. Ik ben op een verjaardag van een vriend. Gezelligheid alom. Lekkere hapjes, ontspannen muziek op de achtergrond en er wordt in verschillende groepjes gekletst. Ik maak deel uit van een gesprek over reizen. Vliegreizen specifiek. Al snel wordt overboden als het gaat om verre bestemmingen. Ook als ik naar mijzelf kijk haal ik het Nederlands vlieggemiddelde (1,3x per jaar) omhoog. Ik hoor mezelf zeggen dat ik ‘laatst nog even op en neer naar Birmingham vloog’ om mijn neef te bezoeken die daar zijn buitenlandstage loopt. Gewoon omdat het kán. Het bescheiden hapje in een Oxfords eetcafé die avond was duurder dan de retourvlucht. Het gesprek verandert als iemand de vraag inbrengt ‘of dit inderdaad allemaal wel kán’.

We zijn het er gauw over eens dat de negatieve impact van vliegen op het klimaat enorm is, maar stoppen met vliegen gaat ons te ver. Wat is normaal? Wat is nodig? Het gesprek valt stil, waardoor de achtergrondmuziek hoorbaar wordt. Iemand heropent het debat met een seintje in een geintje: hij kan zelf – zonder wroeging – 1x per jaar transatlantisch vliegen, omdat hij zelf bijna geen vlees meer eet. ‘Slim compenseren’ noemt hij dat. Kan je door een plantaardig dieet klimaatneutraal vliegen? Het leidt niet echt tot enthousiasme, maar andere ‘oplossingen’ blijven uit.

Het gesprek zette me wel aan het denken en ik zocht wat na. In algemene zin stoot een Nederlander gemiddeld 8 ton CO₂ per jaar uit. 58% van de Nederlanders vliegt jaarlijks en een op de 50 zelfs bijna maandelijks. Een transatlantische vliegreis per persoon stoot 1,6 ton CO₂ uit. Een plantaardig dieet bespaart jaarlijks 0,4 ton en als je 1000x een plastic zakje hergebruikt voorkomt dat 0,01 ton CO₂ uitstoot.

Vliegen is voor mij vaker luxe dan noodzaak. De eerste vraag is bij mij inmiddels of ik de vliegreis die ik wil maken écht wil maken. Immers, voorkomen is beter dan compenseren. Als ik dan tóch bewust kies om een vliegreis te maken dan is compenseren beter dan laten.

Een compensatiedonatie is vervolgens voor mij eenvoudiger dan op een andere manier in mijn leven minder CO₂ uit te stoten. Zeker als het om de orde van grootte van een vliegreis gaat. Luchtvaartmaatschappijen geven bij het boeken van een ticket de mogelijkheid om de reis te compenseren. Het lijkt dan alsof het klimaat redden net zo simpel is als het bijboeken van extra beenruimte of bagage. Dat zou mooi zijn, maar bij mij blijft de vraag hangen wat de impact hiervan is.

Hoe compenseer je dan zo effectief mogelijk? Voor je dat compensatie-vinkje aanzet bij het boeken van je vlucht, kun je checken of dat de meest effectieve manier is. Er zijn onafhankelijke, wetenschappelijke onderzoeksinstellingen die mondiaal klimaat-goede-doelen beoordelen op hun effectiviteit. Denk bijvoorbeeld aan Founders Pledge of Giving Green. Welk doel komt dan steevast als beste uit de bus? De Clean Air Task Force. Zij zijn bijzonder effectief in de beïnvloeding van beleidsmakers, zodat wetgeving wordt aangepast, en dragen daarnaast bij aan wetenschappelijk onderzoek naar technologische oplossingen. Gevolg: elke gedoneerde euro voorkomt dat er bijna een ton aan CO₂ de lucht in gaat. Dat loont!

Natuurlijk blijft voorkomen beter dan compenseren, maar een leven zonder vliegen lijkt voor mij niet realistisch. En, gezien die situatie, kom ik verder met een effectieve donatie. Misschien is dat iets om te delen op een volgende verjaardag…

Compenseer jij de (gemiddeld 8 ton) CO₂ die je uitstoot? Zo ja, hoe?

Vliegen
Orange cross